Opkomst en ondergang van het literaire duel

Schrijvers zijn cholerische kereltjes met snel gekrenkte ego’s, zo leert ons de literaire geschiedenis van het duel. Walter Scott en Alexandre Dumas père schreven er uitgebreid én empathisch over, net als Guy de Maupassant, Joseph Conrad, Leo Tolstoi, Anton Tsjechov en Thomas Mann. Ook Poesjkin en Lermontov lieten zich over duelleren uit, om vervolgens zélf de handschoen op te nemen en het niet meer te kunnen navertellen. Maar de lijst van beroemde tweegevechten en onfortuinlijken is natuurlijk veel langer. Over het duel schreef literair criticus en essayist Arthur Krystal nu in The New Yorker een prima essay. Zijn stuk En garde behandelt ook de romantische schrijvers, die via het duel "drama, karakterstudie, spanning en een verhoogd dénouement" in hun romans smokkelden. En wat te denken van die twee Italiaanse heren die ruzie kregen over wie nu de grootste dichter was, Tasso of Ariosto? Het kwam tot een duel, waarbij de verliezer – stervend – toegaf de dichter die hij verdedigde niet eens te hebben gelezen. Maar het ging om de eer. Was de eer besmuikt, dan moest de degen worden opgenomen.
Het einde van het dueltijdperk kwam met de Groote Oorlog, toen hele generaties eergevoelige jongemannen en officieren en masse werden neergemaaid door de industriële mitrailleur. De grandeur van het sterven verdween. Of zoals de Oostenrijkse schrijver Arthur Schnitzler het verwoordde: "Een duel werd misschien over iets triviaals gevoerd, maar doodgaan voor de leegheid van de eer was te preferen boven doodgaan voor het doelloze commando."
Krystal besluit met wat niet anders dan als een kritiek op de oorlog in Irak kan worden gezien: "Uiteindelijk werd het duel niet in stand gehouden door een gebrek aan communicatie, maar door een gebrek aan verbeelding. Onze dagen van het duel zijn voorbij, maar het lijkt nu dat, als we rondom ons kijken, de collectieve verbeelding de voorspelling van geslepen staal, het geheim dat broeit in de loop van een geweer nog steeds niet heeft gesnapt." Over de geschiedenis van het duel, leze men Pistols at Dawn: A history of duelling, het boek van Barbara Holland met de onmogelijk lange titel Gentlemen's Blood: A History of Dueling from Swords at Dawn to Pistols at Dusk en zeker de studie van de onvolprezen Robert Baldick: The Duel, A history of duelling - enkel nog antiquarisch verkrijgbaar. Zie ook The Duellist voor nog méér lectuur.
Tags:
Geplaatst door Dirk Leyman/Hans Cottyn op 17-03-2007
Verwante berichten
Reacties
Er werden nog geen reacties geplaatst.
Geef uw mening