PRESSE PAPIER # 17 - De Berghollander - Yoko Tawada

In de bundel De berghollander kan het Nederlandstalige publiek voor het eerst kennis nemen van de zeer veelzijdige Japanse schrijfster Yoko Tawada. De in 1960 in Tokio geboren Tawada verhuisde in 1982 naar Duitsland en woont op dit moment in Berlijn. In haar geboortestad studeerde ze Russische literatuur en in Hamburg promoveerde ze op moderne Duitse letterkunde. Ze schrijft in het Japans en in het Duits. In totaal publiceerde ze al meer dan veertig titels.
Voor deze bundel kozen de vertaalsters Bettina Brandt en Désirée Schyns volgens hun nawoord voor een ‘brede selectie' uit Tawada's Duitstalige werk: drie prozateksten, één toneelstuk en vijf essays.
Meertaligheid in al zijn vormen is het thema dat zowel in het fictieve proza als in de essays het sterkst naar voren komt bij Tawada. Zo droomt de hoofdpersoon ‘Bioscoop van de nacht' in het Afrikaans, zonder ooit in Zuid-Afrika te zijn geweest. De Vietnamese modelleerlinge in ‘Repulsion' mag van haar school een lezing gaan houden in de DDR en wordt daar ontvoerd door een jongen die Jörg heet. Hoewel dat onder zulke nachtmerrie-achtige omstandigheden gebeurt dat je als lezer elk moment verwacht dat het meisje wakker wordt en met haar handgeschreven voordracht voor haar Duitse publiek zal staan. Maar haar nieuwe leven is echt. Ze eet elke avond pizza, beleeft weinig plezier aan ‘het geslachtsverkeer' met Jörg en probeert geen Duits te leren. "Want ik was bang daardoor voor altijd aan een plek vastgeklonken te zitten". Later stapt ze op een trein waarvan ze denkt dat die naar Moskou rijdt. Daar zal ze echter nooit aankomen, net als de drie zusters in het toneelstuk van Tsjechov.
Het toneelstuk in de bundel, ‘Deshima, een Hollandse stad in Japan', doet door zijn setting denken aan de roman van David Mitchell, De niet verhoorde gebeden van Jacob de Zoet. Deze speelt zich ook af op Deshima, het enige Japanse eiland waar de Hollanders vanaf het begin van de 17de eeuw tot midden in de 19de eeuw handel mochten drijven. De Nederlander Jacobus van den Broek ontvangt de yuujo (gezelschapsdame) Fumi. Ze communiceren met elkaar via een Hollands olieverfschilderij. Door er iets op aan te wijzen leert Jacobus een beetje Japans. Zo komt hij erachter dat Fumi's naam ‘brief' betekent.
Het onverwachte, sprookjesachtige dat Tawada's proza zo vreemd en intrigerend maakt, kleurt ook haar essays, die daardoor echter niet aan helderheid verliezen, maar wel een soort speelse lichtheid krijgen. In ‘Hoe namen metamorfosen ondergaan' beschrijft ze de weg die haar naam heeft afgelegd toen ze van Japan naar Duitsland kwam. De ideografische Japanse tekens moesten worden omgezet naar fonetisch, Latijns schrift. Daarom heeft Yoko Tawada in het Westen dezelfde voornaam als die andere, beroemde Yoko (Ono), terwijl ze in het Japans anders heet. In ‘Is Europa westers?' schrijft de Japanse trouwens op een prikkelende manier over wat ‘het Westen' is. ‘Iemand die er van uit gaat dat de Oriënt een fictie is, moet zich er eigenlijk van bewust zijn dat ook Europa een fictioneel karakter heeft'. In ‘Het gezicht van een vis' gaat het over gedaanteverwisselingen in de literatuur.
De surreële scènes waar Yoko Tawada ons op vergast in haar verhalen en de verfrissende blik in haar essays over zeer uiteenlopende onderwerpen, getuigen van een creatieve geest. Zonder meer maakt de lezer hier kennis met een fascinerende schrijfster. Benieuwd hoe talenwonder Tawada haar tekst in het Nederlands beleeft.


Yoko Tawada, De berghollander, vertaald uit het Duits door Bettina Brandt en Désirée Schyns, Uitgeverij Voetnoot, 157 pagina's, € 17,50

Tags: Wereldliteratuur
Geplaatst door Wineke de Boer op 19-11-2010
Verwante berichten
Presse-papier
Reacties
Er werden nog geen reacties geplaatst.
Geef uw mening