Lijstjesziekte 2010 (slot) - Dirk Leyman

De papieren man werd in extremis getroffen door de lijstjesziekte. Elke Papieren Man (en Vrouw) serveert zijn persoonlijk lijstje met opvallende of beste boeken van 2010, soms met een opmerkelijk nieuwsfeit erbovenop. Dirk Leyman sluit de mini-reeks vandaag af.

 

In de Nederlandse literatuur waren de hoogvliegers in 2010 eerder op de vingers van een hand te tellen. Akkoord, er bleek geen gebrek aan well-made romans waar het vakmanschap van af droop. Maar té schaarse boeken bliezen je echt van de sokken. Grote ambitie spreidde Yves Petry tentoon in De maagd Marino, zijn gewiekste verbeelding van de kannibalenzaak-Armin Meiwes, boordevol essayistische zijsprongen. Gerrit Komrij toonde dat hij aan scherpte niets heeft ingeboet in de dwarsige essaybundel Morgen heten we allemaal Ali, waarin hij de meest diverse onderwerpen op de slof neemt. Een bijzonder verkneukelende en lucide leeservaring bood Theo Kars' Memoires van een slecht mens. En dat was pas het eerste deel! 

Paul Mennes kwam met Het konijn op de maan, een liefdeshistorie tegen het decor van een vervreemdend Japan. Waar hebben we dat meer gehoord? Toch maakte Mennes er een bijzonder innemende roman van over een onvermijdelijke cultuurclash. Laten we ook Tikkop van Adriaan van Dis niet vergeten, waarin hij zijn sympathieke alter ego Mulder op een sentimental journey naar Zuid-Afrika voert. Tikkop is een slim boek over de grenzen van engagement. Rond de tragische figuur van de balletdanser Vaslav Nijinski weefde Arthur Japin opnieuw een hoogstaande historische roman: Vaslav. En de combinatie van weemoed en ironie werkte langzaam maar zeker in Quadriga van F. Springer, een uitzichtloze liefdesgeschiedenis tegen het decor van de verkruimelende DDR.

Drie Nederlandse debutanten sprongen dit jaar uit de band: Peter Buwalda (met het onstuimige verteltalent in Bonita Avenue), Thijs de Boer (het weliswaar naargeestige Vogels die vlees eten) en Joost de Vries (met het hypertekstuele Clausewitz).

In de Franse literatuur scheerde Goncourtwinnaar Michel Houellebecq met La carte et le territoire terecht de hoogste toppen, als schrander, cynisch maar ook gevoelig waarnemer van ons tijdsgewricht. Een (kunstenaars)roman waarin evenwel ook genoeg humor verscholen zit. Debutant Laurent Binet vond met zijn Heydrich-boek HhhH het genre van de historische roman opnieuw uit. Natuurlijk verdwaalde ik opnieuw in het atmosferische Parijs van Patrick Modiano in L'Horizon, binnenkort in vertaling.

Haarfijne typeringen van de bonte menagerie op een krantenredactie in de debuutroman De onvolmaakten van de Amerikaan Tom Rachman. Al in 2009 verschenen, maar pas dit jaar gelezen: het opvonken en uitdoven van een liefdesrelatie, gevat in een ingenieuze beeldroman van Leanne Shapton die is geconcipieerd als een veilingcatalogus: Belangrijke voorwerpen en persoonlijke bezittingen uit de collectie van Lenore Doolan en Harold Morris, inclusief boeken, bezittingen en sieraden. Toch ook nog Misdaden van Ferdinand von Schirach vermelden, erg strak vertelde maar daardoor des te onthutsender (fictie)verhalen uit de praktijk van een strafpleiter. Daar kan Jef Vermassen een ferm puntje aan zuigen.

Erg geslaagd vond ik ook de speelse essaybundel Over rusteloosheid van de Nederlandse classicus Arjan van Veelen, een snugger geschrift waarin hij onze digitale onrust én jachtige zwerf - en zaplust genadeloos op de rooster legt. Met bijvoorbeeld een zeer accuraat essay over Facebook. Graham Robb schreef met Parijzenaars een meeslepende, inventieve geschiedenis van Parijs, avontuurlijk en verfrissend, zopas vertaald.

Visueel verlekkerde ik me aan The Art of McSweeney's, waarin het tijdschrift annex uitgeverij een royale greep brengt uit zijn (typo)grafische hoogstandjes. Nog somptueuzer vormgegeven dan we van de heren gewend zijn. Franse reclameposters van kort na de Tweede Wereldoorlog in het in Japan uitgegeven Hervé Morvan, The Genius of French Poster Art. Très, très amusantEn ten slotte ook Little People in the City. The street art of Slinkachu, waarin miniatuurmensjes van de straatartiest de vreemdste avonturen beleven. Een hoogst ontregelende kijk op de stad.

 

Qua nieuwsfeiten het overlijden van kluizenaar-schrijver J.D. Salinger in januari 2010. Een qua omvang klein oeuvre dat altijd maar nieuwe generaties zal beroeren. De dood van Rudy Kousbroek, essayist die wetenschap, belezenheid en plezier aan elkaar paarde en aan nogal wat vastgeroeste meningen morrelde. Exit Harry Mulisch natuurlijk, Nederlandse schrijversgod in een eigen universum, in waardige grandeur gestorven. Wordt het raadsel nu nog groter?

Ook nog in 2010: de tragische dood van oeuvrebouwer Herman Franke, die in allerijl zijn cyclus tot een trilogie moest herleiden. En op de valreep zijn boek Traag licht toch kon afronden.

Het belang van de reshuffle van de uitgeverswereld, waarbij de boekenuitgeverijen van de voormalige PCM-groep naar WPG Uitgevers en uitgeverij Lannoo gingen, kan niet onderschat worden. Op 1 januari start overigens officieel De Bezige Bij Antwerpen (het voormalige Meulenhoff/Manteau). Het Andere Boek gooide de handdoek in de ring, opvolgers en nieuwe festivals schieten in 2011 uit de grond: Mind the Book en een heropflakkering van de Nacht van de Poëzie.

Verder: het ontluiken van het woord 'fakerecensie'. Digitaal boeken lezen dat toch niet zo snel demarreert als sommige marketeers ons willen doen geloven. Elke dag een literaire prijs, het zal niet veel schelen. Zijn er nog auteurs met lege handen? Het onwaarschijnlijke succes van Congo. Een geschiedenis. 2010 was een wonderjaar voor Van Reybrouck, dat staat buiten kijf. Tom Lanoye die drie keer een hoofdvogel aan zijn neus zag voorbijgaan. Bernard Dewulf als onverwachte Libris Literatuurprijswinnaar...De Gouden Uil die noodgedwongen een jaar overslaat. Relatief weinig begeesterende polemieken. Enz. Voor ik hier in opsommerij verval: zie het DPM-archief.

Tags: Nederlandse literatuur, Amerikaanse literatuur, Franse literatuur, Uitgeverijen
Geplaatst door Dirk Leyman op 02-01-2011
Verwante berichten
Reacties
Er werden nog geen reacties geplaatst.
Geef uw mening