Verloren gewaande roman van Jacques Presser herontdekt

Homo submersus, de verloren gewaande onderduikroman van de Nederlandse schrijver en historicus Jacques Presser (1899-1970) verschijnt volgende week bij Uitgeverij Boom, nadat het na 63 jaar op miraculeuze wijze achter een boekenkast bij de nabestaanden werd teruggevonden. Het boek van Presser (1899-1970) wordt gezien als de 'missing link' in het drieluik met De nacht der Girondijnen en Ondergang.

Jacques Presser was historicus, schrijver en dichter. Tijdens de Tweede Wereldoorlog ging hij ondergronds en schreef hij Homo submersus, het fictieve dagboek van een onderduiker met tal van verwijzingen naar de werkelijkheid. Philo Bregstein heeft het in De Groene over een werk dat geschreven is vóór de Shoah, met een lichte, satirsche toon die past in de traditie van Woutertje Pieterse en Elsschot. Na de oorlog wilde de historicus het boek niet publiceren. Zijn toenmalige vrouw Debora Appel was omgekomen in het vernietigingskamp Sobibór en nu de volledige omvang van de Shoah duidelijk werd vond de historicus de publicatie van een al bij al lichte novelle wellicht misplaatst. Het bestaan ervan was wel bekend, onder meer bij Karel van het Reve, oud-leerling van Jacques Presser op het Vossius Gymnasium en bij uitgever Johan Polak. Het manuscript werd recent door familieleden teruggevonden.

Over de Jodenvervolging en de uitroeiing in de kampen schreef Presser in 1957 Nacht der Girondijnen, een novelle van een intusssen klassieke status die door Primo Levi vanuit het Duits in het Italiaans werd vertaald. Met het tweedelige Ondergang: De vervolging en verdelging van het Nederlandse Jodendom 1940-1945, bracht Presser in 1965 een van de eerste grote en gedegen studies over de Jodenvervolging. Presser was bekend om zijn persoonlijke, haast literaire stijl van geschiedschrijving en gold als uitvinder van het woord egodocument. Het verschijnen van Homo submersus, 40 jaar na de dood van de schrijver, is zonder meer een verrassing, zo zegt ook biograaf van Jacques Presser, Nanda van der Zee aan NRC Boeken. Volgens haar is het oorspronkelijke typoscript van Homo submersus op last van Presser door diens weduwe verbrand.

Tags: Nederlandse literatuur
Geplaatst door Johan Eeckhout op 17-04-2010 om 10:32
Verwante berichten
Reacties
Er werden nog geen reacties geplaatst.
Geef uw mening