Literair supplement - aflevering 40

Het weekoverzicht van de belangrijkste literatuurrecensies- en interviews uit kranten- en weekbladen in Nederland en Vlaanderen. In samenwerking met Athenaeum Boekhandel in Amsterdam. Haruki Murakami gaat met het leeuwendeel van de aandacht lopen, verder meer over René de Obaldia,  Jean Echenoz, de Vasalisbiografie en de nieuwe Gadda-vertaling.

 

De Standaard der Letteren plaatst deze week Traag licht op de piëdestal. In zijn allerlaatste roman vermengde Herman Franke tekst, personages en ideeën uit eerder werk  tot een nieuw, open verhaal, merkt Sofie Gielis. De confrontatie met zijn naderend einde leidde tot een onafgewerkte roman waarin de verbeelding, meer nog dan in zijn vroeger werk, vrij spel kreeg.
Michael Bellon is kritisch over deel drie van 1q84 van Haruki Murakami; diens

"grandioze constructie houdt het niet tot op het eind", vindt de criticus die het ook heeft over "stilistische zwakte" en "te breedvoerig magisch-realisme". Ontwapend eerlijk is V.S. Naipaul in zijn reisboek Het masker van Afrika, Waarzeggers, medicijnmannen en magie. De Nobelprijswinnaar Literatuur uit 2001 "slaagt er niet in zich in te leven en (..) zijn scepsis te overwinnen", oordeelt Kristien Hemmerechts, maar; "Voor wie geboeid wordt door de figuur van Naipaul zelf, is Het masker van Afrika een leerrijk boek".

Kathy Mathys las Hoe het werkelijk is gegaan, de debuutroman van Adam Foulds en zijn nieuwste roman De dwaaltuin. Over het debuut: "Het is aangrijpend en bevat grappige observaties over het grootstadsleven en de krankzinnige wereld van volwassenen". De dwaaltuin, een roman over geïnterneerden van een negentiende-eeuwse psychiatrische instelling in Epping Forest, bij Londen, is "een parel die, nu prachtig vertaald, de lezer bedwelmt en vervoert".

Marijke Arijs beschouwt Jean Rouaud "als een van die zeldzame schrijvers die absolute artistieke eerlijkheid betrachten en geen duimbreed toegeven aan de commercie." Met De beloofde vrouw levert hij "een bijzonder literaire, veeleisende, om niet te zeggen weerbarstige roman, waarin 'het wonder van de ontmoeting' in alle toonaarden wordt bezongen". En Peter Jacobs sprak met Eric Dickens die voor het Britse uitgever Dedalus de bloemlezing The Dedalus book of Flemish fantasy samenstelde met 23 teksten van o.a. Hugo Claus, Rachida Lamrabet en Paul van Ostaijen maar zonder Jean Ray of Maurice Maeterlinck. Want de Vlaamse en Waalse instanties weigeren subsidies toe te kennen als er teksten uit een andere taal in dezelfde bloemlezing voorkomen. Verder in De Standaard der Letteren nog lof voor de jongerenroman Galgenmeid van het duo Jean-Claude van Rijckeghem en Pat van Beirs en aandacht voor de misdaadromans van (ex-)politici Pol Van den Driessche en Philippe Moureaux. De letterenbijlage brengt ook nog interviews met Robert Kaplan en oncoloog Siddhartha Mukherjee.

 

Uitgelezen, de boekenbijlage van De Morgen, zet een recensie van het derde deel van Haruki Murakami's 1q84 op de eerste pagina. Marnix Verplancke ervoer hoe ook dit deel baadt in de Murakami-magic of: "een sfeer die moeilijk te omschrijven is, maar die je eens je hem hebt ervaren ook nooit meer loslaat". En als slot; "1q84 lezen doe je dus niet omdat je wil weten hoe het afloopt, maar wel om te genieten van iedere nieuwe wending of inval op weg naar dat einde, bijna 1300 pagina's lang". 

Met Dood van een leraar debuteert recensent Cyrille Offermans als romanschrijver. Fleur Speet las "een kritisch bastion tegen de tijdsgeest" waarin het Nederlandse onderwijs er flink van langs krijgt. Veel positiefs ook voor Scheerjongen, de nieuwe roman van Maria Stahlie, die als dartel maar niet oppervlakkig wordt beoordeeld.

Nee, niet voor op het nachtkastje van hoogzwangere vrouwen en ook geen lectuur voor aanstaande vaders, zo waarschuwt Dirk Leyman na het lezen van het herontdekte De Graf Zeppelin of De lijdensweg van Emile van de intussen 92-jarige Franse auteur René de Obaldia (foto). Een sullig burgermannetje raakt bedreigd door de zwellende buik van zijn zwangere vrouw. En als de zoon er eenmaal is, slaat Emile compleet tilt. "De verbijsterde lezer raakt compleet opgeslorpt door de woorddronken waanzin van Emile", stelt de recensent die het boek blindelings aanraadt aan "lezers met enige schokbestendigheid". Dirk Leyman zag ook "minimalistische distantie" in Jean Echenoz' Hardlopen, een biografische roman over het loopwonder Emil Zatopek gevat met die "onnavolgbare Echenoz-toets". Ook nog aandacht van Leyman voor Ga niet naar zee van Tommy Wieringa en De verzwegen Boon van Pol Hoste.

In De naamlozen van Joshua Ferris wordt ene Tim Farnsworth getroffen door onstuitbare loopaanvallen. Dat leidt volgens recensent Marnix Verplancke tot een zeldzaam aangrijpend boek. Die bestempelt de Amerikaan ook als een auteur die als geen ander aanvoelt wat er om hem heen leeft.

 

Het is goed toeven in de wondere wereld van Haruki Murakami vindt Frank Hellemans in Knack. De recensent kijkt  na lectuur van 1q84 met andere ogen tegen de wereld aan; "Welk groter compliment kun je een romanschrijver geven?". Piet de Moor is verheugd met Baltische zielen "waarin de reizende, mediterende en collectionerende Jan Brokken bijna dertig memorabele figuren belicht aan de hand van hun afkomst, leven en werk."

Zijn "spitse alledaagsheid" maakte Cees Buddingh' tot een geliefd auteur in Nederland, weet Bart Van der Straeten. De recensent ziet in Buddingh' Gebundeld. Gedichten 1936-1985 een genuanceerd beeld van Buddingh's poëzie waarin de kolder geleidelijk op de achtergrond raakt en introspectie en weemoed de bovenhand nemen: "De pointe is er nog, maar wranger en daardoor intenser dan voorheen".

Twee literaire recensies in Humo deze week. Jeroen Maris geeft drie-en-een-halve ster aan De Finklerkwestie waarin Howard Jacobson romansgewijs elke steen van het jodendom oplicht. Slechts twee-en-een halve ster voor 1q84, "het ontzag afdwingende werk van een ook in zijn mindere momenten unieke grootmeester".

 

In Trouw Rob Schouten over Willem Jardins Negen raven: "Het is Jardins zuigende, bij tijd en wijle surrealistische stijl die zijn verhalen boven het gemiddelde uittillen." En Jaap Goedegebuure leest Maaike Meijers Vasalis. "Het is een verdienste van deze Vasalisbiografie dat er zo'n sterk accent op het creatieve proces wordt gelegd. Maaike Meijer, die al een kwart eeuw geleden aandacht vroeg voor de mystieke kant van Vasalis' werk, is beslist de ideale biografe."


In de kortjes van de Volkskrant 4 sterren voor Jean Echenoz' Hardlopen (Wineke de Boer: "Echenoz sjeest voort als de Locomotief zelf, en net zo hortend en stotend, met korte zinnetjes, veel komma's, commentaar tussendoor en de opsommingen die zijn handelsmerk zijn."), en een paar pagina's verder Vasalis. Arjan Peters over de biografie: "Een zegen dat Meijer uitgebreid citeert. De inbreng van de biografe zelf, die Vasalis' leven kalmpjes naloopt, is niet verheugend. Steeds weer zeggen dat Vasalis "het onzegbare wil zeggen", dat zegt me niet veel."
Ariejan Korteweg spreekt met Laurent Binet over HhhH, en de positie daarvan tussen non-fictie en de roman: "Ik wilde de lezer eraan herinneren dat het niet zomaar een scenario is, ontsproten aan een vruchtbare verbeelding. Het gaat om echte mensen. Je mag geen verraad plegen jegens hun geschiedenis." Berend Jan Bockting ten slotte over deel drie van Murakami: "Murakami (62) profileert zich hier als een veredelde sluipschutter. Urenlang tuurt hij door zijn vizier, starend naar zichzelf herhalende patronen, tot hij een minieme verandering waarneemt, toeslaat, en de status quo volledig op zijn kop zet. Helaas zijn die momenten op de vingers van één hand te tellen, maar hun schaarste maakt ze effectief."


In NRC Handelsblad een interview met Eva Gabrielsson, de weduwe van Stieg Larsson, en recensies van Joris van Casterens Het zusje van de bruid ("Het probleem waar de schrijver geen literaire oplossing voor heeft gevonden, is dat een mislukte stad iets anders is dan een mislukte liefde"), van Edem Awumeys Vuile voeten ("Knap zijn de vele stijlregisters die hij bespeelt") en van het luisterboek Telephoonbriefjes door Lodewijk van Deyssel. Arjen Fortuin is lovend over Miquel Bulnes" Het bloed in onze aderen, een "ijzersterke historische roman, die het verdient om snel vertaald te worden".

Karel Berkhout leest de bloemlezing Geruisloos geraas, "een spannende ontdekkingsreis" door de Georgische poëzie, en Anneriek de Jong wordt meegesleept door twee romans van Zoran Drvenkar: "Drvenkar, een fanatiek filmkijker, weet precies waar hij de vertelstroom moet afbreken; zijn cuts komen nooit te laat." Marco Kamphuis noemt De hardloper "typisch Echenoz: een scherp oog voor details, geen tijd verknoeien met psychologische verdieping, en alles natuurlijk ironisch en spelenderwijs verteld."

 

Deze week in De Groene Amsterdammer onder meer HhhH, de debuutroman van de Fransman Laurent Binet. Volgens Joost de Vries maken de optelsom van drie verhalen en de krankzinnig spannende opbouw van HhhH een "adembenemend" boek. "Door de opzet van 257 korte hoofdstukjes lees je het boek in onophoudelijke korte sprintjes. Binet dwingt je het in één ruk uit te lezen." Vervolgens Marja Pruis over Hoe laat eigenlijk van Jannah Loontjes. Door de manier waarop ze haar verhaal vertelt en het alternerende vertelperspectief heeft Loontjes het zichzelf en haar lezers niet makkelijk gemaakt, vindt Pruis. "Dat de roman toch onder je huid gaat zitten, heeft alles te maken met de nietsontziende ernst waarmee Loontjens haar personages door de jungle van hun binnen- en buitenwereld loodst."
Daarnaast ook in Dichters & Denkers aandacht voor Carlo Emilio Gadda, met wederom hulde voor vertaler Frans Denissen. "Het is een wonder hoe Denissen de woekerende taal van Gadda in een daverend Nederlands heeft omgezet," oordeelt Jacq Vogelaar.


De Republiek der Letteren van Vrij Nederland opent deze week met een pleidooi voor onbehagen. Jeroen Vullings schreef een essay over de besmettelijkheid van de feelgood-literatuur: "De zoete lokroep van het succes trekt schrijvers weg van de ambitieuze roman die zich alleen gekweld laat schrijven en al even moeilijk laat lezen. Dat is een ramp." Daarnaast Allard Schröder over de nieuwe vertaling van De leerschool van het lijden van Carlo Emilio Gadda ("vertaler Frans Denissen heeft fantastisch werk afgeleverd"), en korte besprekingen van onder andere Maria Stahlies Scheerjongen, De Graf Zeppelin of de lijdensweg van Emile van René de Obaldia ("dit werk toont waarde" - daarom een hyperkorte recensie?), Gitte ("een onberispelijk geschreven boek") en Een journalistiek geheim ontsluierd ("bloemrijke" en "intrigerende" pershistorie). Ook in Vrij Nederland: een fotoreportage over zelfstandige boekhandels en hoe zij elk op hun eigen manier proberen de bedreigende toekomst het hoofd te bieden.

 

In de boekenpagina's van Het Parool opent Arie Storm met Maarten 't Hart. "In Dienstreizen van een thuisblijver wordt stevig gemopperd over de soms onvermijdelijke noodzaak dat je op pad moet. Maar hoe meer wordt gemopperd, des te vrolijker de lezer wordt." Dirk-Jan Arensman vervolgt, met Frederick Reikens Dag voor nacht: "... ondertussen wekt hij al zijn personages zo overtuigend tot leven, laat zelfs de wildste plotwendingen zo natuurlijk en organisch lijken en schrijft hij zulk mooi, beeldend proza, dat je je graag aan zijn gedurfde constructie overgeeft."
Maarten Moll over de nieuwe Lieneke Dijkzeul ("Een onsje minder had wat mij betreft wel gemogen. Wat niet wegneemt dat Verloren zoon, ondanks de niet al te moeilijke plot, zeer onderhoudend is."), Alle Lansu over René de Obaldia's De Graf Zeppelin (vijf sterren: "Deze kleine roman is een boekje dat je niet elke dag leest. In het bijzonder aanbevolen voor lezers die zich regelmatig verbazen over de alledaagse onwerkelijkheid."), Victor Schiferli over poëzie en essayistiek van Jan Lauwereyns (Hemelsblauw is een "bundel, die zich niet gemakkelijk gewonnen geeft") en Hans Renders over Maurits Verhoeffs Verlangen zonder te weten waarnaar. Ondanks de overvloed aan Nescio-onderzoek die er is, is het Verhoeff "gelukt nog het een en ander aan de Nesciokunde toe te voegen. In zijn soort is het zelfs een standaardwerk geworden".

Tags: Literair supplement, Amerikaanse literatuur, Wereldliteratuur, Franse literatuur, Poëzie, Nobelprijs, Britse literatuur, Klassiekers
Geplaatst door Johan Eeckhout/Daan Stoffelsen op 20-02-2011
Verwante berichten
Reacties
Er werden nog geen reacties geplaatst.
Geef uw mening