Interviews Claus digitaal ontsloten, vroeg Clausstuk op de planken

Het ongrijpbare van Claus hield en houdt nog steeds menig journalist wakker, zeker nu komende week zijn De wolken verschijnt, waarin zijn archiefkamers worden opengesteld. Maar er is meer. Ruim tweehonderd pogingen om hem neer te schrijven zijn nu digitaal beschikbaar dankzij het Studie- en Documentatiecentrum Hugo Claus en Universiteit Antwerpen. Het gaat voorlopig vooral om interviews uit de jaren vijftig en zestig. Die periode leeft vandaag eveneens op in Amsterdam, want daar is NTGent in de Stadschouwburg te zien met Claus' eerste grote theaterwerk, Een Bruid in de Morgen.

 

Vlak na zijn dood ging de Toneelhuis-productie De versie Claus in première. Wat een hommage bij leven moest worden, werd echter een postume ode aan zijn ondefinieerbaarheid. Te zien is hoe Josse De Pauw een polyfone monoloog brengt als Claus, de geïnterviewde. Want uit de berg gesprekken die de schrijver doorheen de verschillende stadia van zijn carrière met journalisten en critici voerde, blijkt zijn onwaarschijnlijk caleidoscopisch vermogen, zoals Simon Vinkenoog het ooit omschreef. Het Studie- en Documentatiecentrum Hugo Claus, verbonden aan de Universiteit Antwerpen, is vorig jaar gestart met het digitaliseren van de vele interviews met Claus, verschenen tussen 1950 en 1975. Het verzamelde en verwerkte reeds 213 documenten, en maakte deze schat aan literaire geschiedenis vanaf nu voor iedereen beschikbaar via hun website

of via die van de UA. Je kunt er putten uit honderden uitspraken van Claus, over zijn eigen werk, en vaak over cultuur in bredere zin. Van het opzet om De metsiers als een politieromannetje binnen een goedkope boekenreeks te laten verschijnen tot zijn bezorgdheid over de invloed van de televisie op de culturele ontwikkeling van het Vlaamse volk...
Het digitaal archief, dat bestaat uit zowel tekstversies als facsimiles, wordt verder uitgebreid met artikels uit latere periodes en eventueel aangevuld door interviews met andere Nederlandstalige auteurs van de naoorlogse periode, zo bericht de UA. Het Centrum is bijgevolg op zoek naar bruikbaar materiaal, zoals scans op hoge resolutie afkomstig uit archieven of privécollecties. Het Platform Digital Humanities van de UA wil samenwerken met geïnteresseerden om een grotere compleetheid van het interviewarchief te bekomen. Wie zich geroepen voelt, kan contact opnemen met Thomas Crombez (thomas.crombez@ua.ac.be) of Sarah Beeks (sarah.beeks@ua.ac.be).

 

De jonge Claus dwaalt echter niet alleen op de digitale snelwegen rond, hij is vanavond ook weer erg present in Amsterdam. Daar speelt NTGent Een Bruid in de Morgen (1953-1954), Claus' eerste grote theaterstuk in de Stadsschouwburg, en tevens door velen uitgeroepen tot zijn beste toneelwerk. Hij ontplooit in zijn tekst de sociale ontreddering van een gezin wanneer het van zijn financiële sokkel dreigt te vallen. De naïeve zoon Thomas (rol van Matteo Simoni) wordt de inzet van zijn moeders hang naar haar oude status. Niet enkel het materieel verval baart haar echter zorgen.
Destijds ging het stuk, dat de Driejaarlijkse Staatsprijs kreeg, in première bij het Rotterdams Toneel. Hetzelfde jaar werd het in vertaling in Parijs opgevoerd. Vlaanderen was aanvankelijk eerder terughoudend. De suggestie van een incestueuze relatie tussen zus Andrea (nu vertolkt door An Miller) en broer Thomas kan daarin een rol gespeeld hebben. Eveneens het thema zelfmoord - Andrea ontneemt zich het leven - kan een drempel geweest zijn, oppert Jef Lambrecht op Cobra.

De bewerking van NTGent ging eind maart in première in Vlaanderen. De recensies waren niet onverdeeld. Van lofzangen aan het adres van Els Dottermans, die de moederfiguur vertolkt, tot een meer evenwichtige kritiek van Wouter Hillaert in De Standaard: "Hun spel is weergaloos, daar niet van. Maar als het dat ook absoluut wil zijn, voor de 'hohoho' van de zaal, zitten we weer precies in de toneeltijden waartegen Claus opkwam. Het grootste gevaar van 'een huis van spelers' zie je hier in de praktijk." Claus zei zelf over Een Bruid in de Morgen tijdens een interview met Belgisch dichter en criticus Raymond Herreman in 1955: "De schrijver bemint en haat de wezens die hij schept, omdat hij leeft met die vele stukjes "ik" die hij verspreidt in zijn personages. Voor de personages van Een Bruid in de Morgen heb ik bijvoorbeeld heel sterk een gevoel van tederheid en afschuw gehad." (foto NTG: Phile Deprez)

Tags: Theater, Nederlandse literatuur, Digitalisering
Geplaatst door Evita Bonné op 13-05-2011
Verwante berichten
Reacties
Er werden nog geen reacties geplaatst.
Geef uw mening