PRESSE PAPIER # 30 - Paul Claes, Mulisch, Hofland & Blokker en Louis Paul Boon

Drie signalementen Nederlandse literatuur: de bijgewerkte heruitgave van Echo's echo's van Paul Claes; de verzamelde trio-interviews uit Vrij Nederland van Jan Blokker, H.J.A. Hofland en Harry Mulisch en het zwartgallige Niets gaat ten onder, het tiende deel in het Verzameld Werk van Louis Paul Boon.  

 

Classicus, dichter, romancier en vertaler: Paul Claes verenigt vele talenten. Ook als essayist heeft hij steeds zijn streng getrokken. Daarbij legt hij een eeuwige fascinatie aan de dag voor het spel van de intertekstualiteit. Nimmer uitgeschreven raakt hij over de manier waarop schrijvers elkaars woorden en zinnen accapareren, vervormen én voor hun eigen kar spannen. Want hoe origineel zijn ze in feite? In het herziene Echo's echo's onderzoekt Claes hun "pogingen om het oude met het nieuwe te verbinden, zonder het gevaar te lopen voor afschrijver uitgescholden te worden." Hij heeft het over citaat, allusie, travestie, adaptatie, parodie en pastiche. De hele Westerse literatuurgeschiedenis moet eraan geloven in deze doorwrochte essays, terwijl hij voorbeelden put uit de poëzie van Hans Faverey, Hugo Claus of Frederik van Eeden. De eruditie spat in flinke dosissen van de pagina's. Toch ontkom je vaak niet aan de indruk dat je een literatuurwetenschappelijk lesboek aan het lezen bent. Iets meer pigment had gemogen.

 

Paul Claes, Echo's echo's, de kunst van de allusie, uitgeverij Vantilt, 224 pagina's, 16,95 euro.

 

In 1978 interviewde Vrij Nederland de Nederlandse schrijvers-denkers Jan Blokker, H.J.A. Hofland en Harry Mulisch. Alle drie werden ze net vijftig en waren ze niet meer weg te denken uit het Nederlandse intellectuele landschap. Het vraaggesprek sloeg in. Een citaat bewijst waarom. Hofland: "Ik vind dat de generatie die na ons komt maar een heel klein nummertje blaast". Waarop Mulisch inpikt: "Ze weten minder dan wij hebben vergeten." Toen ze vijfenzestig werden, in 1992, haalde Vrij Nederland hen opnieuw voor de microfoon. Dat herhaalde zich in 2002 (bij de vijfenzeventigste verjaardag) en in 2007 (tachtig jaar). De interview zijn nu gebundeld in Ik heb nooit iets met leeftijd gehad. Op een vitale manier, met veel aanleg voor oneliners, maken Hofland, Mulisch en Blokker de balans op van de Nederlandse cultuur, met als ijkpunt de Tweede Wereldoorlog. Hofland blijkt uiteindelijk de survivor van het trio, hij kreeg vorige week nog de P.C. Hooftprijs uitgereikt en schrijft onvermoeibaar verder, in columns en aanverwante. Binnenkort verschijnen zijn memoires.

 

Jan Blokker, H.J.A. Hofland en Harry Mulisch, Ik heb nooit iets met leeftijd gehad, uitgeverij De Bezige Bij, 125 pagina's, 16,50 euro.

 

Met de grootste zorgvuldigheid verschijnen er gestaag nieuwe delen in het Verzameld Werk van Louis Paul Boon. Soms dreigen ze door de mazen van het net te glippen. Nu is Niets gaat ten onder uitgebracht, de troebele geschiedenis van Frans Ghoedels, die zich afspeelt binnen de muren van de technische school Constructa. Achter de schermen vindt een nietsontziende strijd om de macht plaats. En achter de façade van burgerlijk fatsoen woekeren de ontucht en seksuele perversiteiten. Niets gaat ten onder was godbetert nog zwarter dan Boons al zo sombere Abel Gholaerts (1944), zo merken de bezorgers op. Het bracht de literaire tenoren van destijds nogal in verlegenheid. Herman Teirlinck sprak er schande van en ook Raymond Brulez was fervent tegen opname in het toen toonaangevende Nieuw Vlaams Tijdschrift. "Van Niets gaat ten onder lezen zal niemand vrolijk worden. Maar of we door deze geschiedenis nog echt door elkaar worden geschud, is een andere kwestie. (...) Maar in het Vlaanderen van de jaren vijftig was dit soort proza behoorlijk kinky", zo noteren de bezorgers.

 

Louis Paul Boon, Niets gaat ten onder, Verzameld Werk deel 10, nawoord olv Kris Humbeeck, 166 pagina's, 18,95 euro.

Tags: Nederlandse literatuur
Geplaatst door Dirk Leyman op 24-05-2011
Verwante berichten
Presse-papier
Reacties
Er werden nog geen reacties geplaatst.
Geef uw mening