Steeds meer twijfels over Auschwitz-relaas van Britse oorlogsveteraan Denis Avey

De getuigenis van de Britse oorlogsveteraan Denis Avey over Auschwitz doet internationaal veel stof opwaaien. Er rijzen steeds meer twijfels over het waarheidsgehalte van zijn relaas.

In 2009 maakte Denis Avey (1919) in een interview met de BBC voor het eerst gewag van de wijze waarop hij destijds in Auschwitz 'inbrak'. Hij zou als krijgsgevangene met een joodse gevangene van kleding hebben gewisseld en twee maal een nacht in Auschwitz hebben doorgebracht. Zijn motief: met eigen ogen de gruwelijkheden zien waarover hij in zijn krijgsgevangenkamp Monowitz verhalen te horen kreeg. Hij ontmoette er een Nederlandse jood, Ernst Lobethal, en wist hem chocolade en sigaretten te bezorgen. Mede dankzij die hulp wist Lobethal de oorlog te overleven. Als reden voor zijn lange stilzwijgen voert Avey aan dat hij lange tijd leed aan posttraumatische stress. Bovendien leek niemand vlak na de oorlog geïnteresseerd in zijn getuigenissen.
Met hulp van de BBC-interviewer, Rob Broomby, stelde Avey zijn ervaringen alsnog te boek in The man who broke into Auschwitz. Sindsdien geldt Avey, nu 92 jaar oud, als een held. In de Britse pers volgden vele artikelen over en interviews met de innemende oud-soldaat (zie onder meer de berichtgeving in The Telegraph op 18 en 20 maart 2011). Zijn 'limitless moral and physical courage' werden alom geroemd. In 2010 werd hij door toenmalig premier Gordon Brown onderscheiden als 'British Hero of the Holocaust'.

 

Toch duurde het niet lang voordat de Britse pers vraagtekens plaatste bij Avey's ongelofelijke verhaal. Op 9 april van dit jaar verscheen er een uitgebreid artikel in de Daily Mail, waarin zware kritiek werd geuit op het waarheidsgehalte van het boek. De krant deed navraag bij historici, overlevenden en nabestaanden en somt de nodige tegenstrijdigheden en onwaarschijnlijkheden op. Zo blijkt er al in de jaren vijftig een boek te zijn verschenen over een Britse krijgsgevangene, Charles Coward, die eveneens met een joodse gevangene in Auschwitz van plek zou hebben geruild. Het boek, getiteld The Password is Courage, kreeg als ondertitel The Man Who Broke into Auschwitz mee. Dat twee Britten in hetzelfde kamp hetzelfde huzarenstukje zouden hebben geleverd, lijkt wel erg onwaarschijnlijk. Inmiddels heeft het Joods Wereldcongres om nader onderzoek verzocht.

Avey's boek werd al snel vertaald in het Nederlands (als De man die naar Auschwitz wilde, zie bijvoorbeeld het Reformatorisch Dagblad) en in het Duits (Der Mann, der ins KZ einbrach). Ook hierop volgden interviews, zoals respectievelijk met Nieuwsuur eind april en Die Welt medio mei, waarin echter nagenoeg geen enkele kritische vraag werd gesteld.

 

Daar komt nu van Duitse zijde verandering in met een bespreking in de Frankfurter Allgemeine Zeitung van 19 mei jl. Waar de Britse kritiek zich richt op de historische tegenstrijdigheden in Avey's verhaal, is de Duitse kritiek veel moreler van aard. Zo uit de krant kritiek op zowel de Britse als de Duitse uitgever van het boek, die zich veel meer met amusementsliteratuur dan met historische publicaties bezighouden. Ook zet men vraagtekens bij de integriteit van Broomby. Het persbericht over een Yad Vashem-onderscheiding die zou zijn toegekend aan Avey bleek door Broomby geschreven en ook niet waar. Yad Vashem heeft juist, bij gebruik aan bevestigende getuigenissen, van een onderscheiding afgezien.
De FAZ ziet in journalist en co-auteur Rob Broomby de kwade genius en vraagt zich af of deze de veteraan wellicht als 'melkkoe' heeft gebruikt om zijn eigen roem te bewerkstelligen.

 

Pogingen om zich andermans leed of heldendom in de Holocaust toe te eigenen zijn er vaker geweest (zie o.m. het uitstekende artikel Stolen Suffering van Daniel Mendelsohn in The New York Times). Een van de vroegste en beruchtste was die van Jerzy Kosinski die in The painted bird (1965) de gruwelijke lotgevallen van een joods kind tijdens de Tweede Wereldoorlog als fictie presenteerde maar de gelijkenis met zijn eigen leven niet ontkende. Nadat een onderzoekster had aangetoond hoe Kosinski in betrekkelijke rust zijn jeugd had doorgebracht, raakten boek en schrijver in diskrediet. En de FAZ meldt een heel recent voorval uit 2009, waarbij het boek Angel at the Fence van Herman Rosenblat, een Buchenwald-overlevende, sterk geromantiseerd bleek. De Amerikaanse uitgever trok het boek, na hevige kritiek, nog voor publicatie terug (zie ons toenmalig DPM-bericht). En er is ook het ontstellende relaas van de Belgische Myriam Defonseca, die de compleet gefingeerde Holocaustautobiografie Misha. Survivre avec les loups (1997) schreef (zie hier). Berucht is ook de Holocaustmystificatie van Benjamin Wilkomirski die destijds zijn herinneringen verzon aan een Pools concentratiekamp (zie bijvoorbeeld hier).

"Ondanks de vele waarschuwingen lijkt de behoefte aan een weinig zakelijke maar juist menselijke weergave van de genocide in de vernietigingskampen ook nu nog tot een soort literatuur te leiden die vaak sentimenteel en geromantiseerd is, of, nog erger, op regelrechte geschiedvervalsing neerkomt. Avey's boek is niet het eerste boek dat zo ontstaat, maar hopelijk wel het laatste." zo schrijft de krant.
Wie dus over de Holocaust schrijft, gefictionaliseerd of niet, begeeft zich op een dun en wiebelig koord. In die zin is er in de afgelopen vijfenzestig jaar nauwelijks iets veranderd.

Tags: Polemiek
Geplaatst door Marjolein Corjanus op 26-05-2011
Verwante berichten
Reacties

heb het boek bijna uit maar kan me niet voorstellen dat iemand dit uit zijn duim zuigt bah critci .... petje af voor denis avey je zal t maar allemaal meemaken dit mag nooit meer vergeten worden

geplaatst door ger op zaterdag 11 februari 2012 om 18u55

Ik kan erg boos worden op critici. Denis Avey verdient respect voor alles wat hij heeft meegemaakt! Wat een prachtig boek!

geplaatst door Linda op dinsdag 17 januari 2012 om 18u28

Dat er al eerder een soortgelijk verhaal als boek was uitgekomen zou goed kunnen. Wie het boek gelezen heeft weet dat het koffertje met het verhaal van Denis gestolen is en in die tijd was het een stuk makkelijker om zo'n verhaal te publiceren.

geplaatst door Rianka op dinsdag 20 december 2011 om 13u21

waar of niet....boeken zoals dit zorgen ervoor dat deze ellende nooit vergeten wordt.Dat is heel belangrijk voor de generatie die na ons komt. Ik zit nu midden in het boek en wij hebben tijdens een vakantie Auschwits bezocht,waardoor ik me een klein beetje!! een voorstelling kan maken.Alle mensen die daar gevangen gezeten hebben verdienen het om niet vergeten te worden.

geplaatst door trijnet op zondag 06 november 2011 om 18u24

Ik lees al 40 jaar alles en nog wat over WW2, ik ben in Auschwitz geweest en ken de historie van Rommel. Wellicht heeft de man veel meegemaakt, maar het is 1 man, niet een divisie. Hij overdrijft zijn eigen bijdrage en bagataliseerd op gruwelijke wijze de omstandigheden in de kampen, er was geen mogelijkheid om de dingen uit te halen die hij aangeeft, van Africa tot Polen een grote verzameling van losse anekdotes. Hij maakt er een B film script van en enkel zijn leeftijd weerhoudt elk normaal denkend mens ervan om hem juridisch aan te pakken.

geplaatst door Chi Ben More op donderdag 03 november 2011 om 21u36

Heb net het boek uit en lees nu dit artikel op internet. Er staat al een fout in het eerste gedeelte van dit artkel. nl: "Hij ontmoette er een Nederlandse jood, Ernst Lobethal, en wist hem chocolade en sigaretten te bezorgen. Mede dankzij die hulp wist Lobethal de oorlog te overleven." In het boek staat duidelijk geschreven dat Ernst Lobenthal NIET een nederlandse jood is. Denis ontmoet een nederlandse Jood met wie hij van plaats ruilt. Zeker het boek niet gelezen?

geplaatst door Lukas op woensdag 19 oktober 2011 om 21u41

100% waarheid of niet, het lijkt me vreselijk zoveel ellende te hebben meegemaakt en als je dan eindelijk je verhaal doet, men ook nog gaat twijfelen of het echt wel zo is. Deze man heeft veel meegemaakt lijkt me, en discussies over details lijkt me niet zinvol. Dat hij zo lang zijn mond heeft gehouden: mijn opa overleefde buchenwald en nevenkamp Dora-mittelbau, met als eindstation bergen-belsen, waar ze zijn bevrijd. Nooit heeft hij verhalen over zijn lippen kunnen krijgen. Het was te afschuwelijk en men zat er na de oorlog ook niet op te wachten. Nu na zijn dood krijg is eindelijk wat meer inzicht in de reden waarom ik hem heb gekend als een gebroken en bitter man. Een beetje respect, ook naar denis avey lijkt me zeker op zn plaats.

geplaatst door ellen op donderdag 13 oktober 2011 om 11u00

Ik heb het boek gelezen en ik vind het een heel bijzonder verhaal. Eigenlijk zijn het 2 overleveringsverhalen in één. Mijns inziens is het een heel geloofwaardig verhaal. Hebben de critici het boek zelf ook gelezen? Het lijkt wel of men het eigenlijk niet zo goed kan hebben, deze verhalen. Is het te contronterend, is het jaloezie of zijn de critici zelf antisemitisch? Altijd makkelijk dat commentaar als je zelf in een hele andere tijd bent opgegroeid. Hoe dan ook, dit boek is vooral bedoelt als waarschuwing dat zoiets vooral nooit meer mag gebeuren!! (staat ook in het boek)En dat is een heel belangrijke boodschap die niet vaak genoeg kan worden uitgedragen.

geplaatst door tine op zondag 04 september 2011 om 11u33
Geef uw mening